# Estrutura e regras de PROENS

Esta referencia resume os documentos locais `Manual de axuda elaboracion programacions didactica_V1.0.1_20230606.docx`, `Manual de axuda elaboracion concrecion curricular_ V1.0- xullo 2024.docx` e `Proens_Doc axuda_V.2.3.0.docx`. Son fontes de distinta data; antes de entregar unha programación, comproba a pantalla e a normativa vixentes do curso solicitado. Esta guía non certifica que PROENS conserve hoxe os mesmos nomes, validacións ou límites.

## Estrutura curricular

O currículo galego organiza OBX, competencias específicas (CE), criterios de avaliación (CA) e contidos por área/materia e curso (por ciclo en Infantil), ademais de orientacións pedagóxicas. Primaria/ESO teñen perfil de saída con descritores das competencias clave; Bacharelato ten descritores sen ese perfil formal; Infantil non establece a mesma relación fixa OBX-descritores. Non inventes códigos nin vinculacións se non se achega o currículo aplicable. Nos documentos curriculares, **CE** pode referirse á competencia clave Emprendedora ou a competencias específicas numeradas: distingue ambas.

## Diferenzas por etapa

| Etapa | Unidade curricular | Cualificación/pesos | Apartados condicionais |
|---|---|---|---|
| Infantil | Ciclo | Sen pesos en UD/CA; valoración do desenvolvemento. | Relación OBX-competencias proposta polo centro; boletín parcial de criterios en XADE. |
| Primaria | Curso | Pesos por UD/CA cando correspondan; cualificación. | Reforzo de pendentes non aplicable; reforzo por repetición pode aplicar. |
| ESO | Curso | Pesos e cualificación. | Materias pendentes, reforzo por repetición, itinerarios/optatividade e matrículas de honra segundo curso. |
| Bacharelato | Curso | Pesos e cualificación. | Pendentes, acreditación en materias de continuidade, itinerarios e matrículas de honra segundo curso. |

Na concreción curricular, o manual marca como condicionais: elemento 6 (ESO/Bacharelato), 8 (ESO/Bacharelato), 9 (Primaria/ESO) e 11 (ESO/Bacharelato). En Infantil, o elemento 3 restrínxese aos criterios para incorporar elementos transversais. No elemento 10, promoción e titulación só se desenvolven nas etapas onde procedan; non se trasladan a Infantil.

## Programación didáctica

| Apartado | Contido e comprobación |
|---|---|
| 1. Introdución | Contextualización breve da área/materia/ámbito e do alumnado; evita copiar a introdución curricular ou datos irrelevantes do centro. |
| 2. Obxectivos e competencias | Relación mínima OBX-descritores fixada pola aplicación; en Infantil a relación é proposta polo centro. Só amplía con xustificación. |
| 3.1 Unidades didácticas | Título, descrición, sesións enteiras, trimestre(s) e, agás Infantil, peso na cualificación. A suma de sesións das UD debe igualar as sesións anuais; os pesos das UD suman 100 %. Non reserves sesións fóra das UD se iso rompe a validación. |
| 3.2 Distribución curricular | En Primaria, ESO e Bacharelato, todos os CA e contidos do curso deben asignarse a unha ou máis UD. En Infantil, a cobertura completa compróbase no conxunto do ciclo, non en cada nivel: no segundo ciclo distribúese entre 4º, 5º e 6º de EI. Poden crearse subcriterios/subcontidos conservando o alcance conxunto do elemento pai; os subCA substitúen o orixinal na avaliación e a aplicación activa a vinculación do pai. |
| 3.3 Avaliación das UD | Para cada CA/subCA: un instrumento (proba escrita ou táboa de indicadores), mínimo de consecución observable e, agás Infantil, peso orientativo. Os pesos de cada UD suman 100 %. |
| 4. Metodoloxía | Concrecións metodolóxicas e materiais/recursos didácticos. |
| 5. Avaliación | 5.1 avaliación inicial, que non cualifica; 5.2 cualificación/valoración e recuperación; 5.3 pendentes só ESO e Bacharelato; 5.4 acreditación só nas materias de Bacharelato afectadas. |
| 6. Atención á diversidade | Medidas ordinarias e extraordinarias concretas, sen identificar alumnado. |
| 7. Transversal | Elementos transversais relacionados coas UD, Plan Lector e actividades complementarias. |
| 8. Práctica docente | Indicadores de logro e procedemento de seguimento/avaliación/mellora. |
| 9-10 | Outros apartados opcionais e anexo curricular informativo xerado pola aplicación. |

Detalles que adoitan necesitarse ao preparar os campos:

- **Introdución:** contexto útil para a área e o alumnado, sen copiar texto oficial.
- **OBX/competencias:** conserva a relación mínima marcada no currículo/PROENS; explica calquera ampliación.
- **UD:** título e descrición breve, sesións, trimestre(s), peso cando aplique. A secuencia numérica non impide impartir UDs transversais en paralelo.
- **CA e contidos:** comproba cobertura por curso, ou por ciclo en Infantil. Ao crear subCA/subcontidos, respecta a estrutura gramatical do currículo e comproba que o seu conxunto recupera o alcance do elemento orixinal; evita contar pai e fillos dúas veces na avaliación.
- **Avaliación UD:** un tipo de instrumento por CA/subCA (proba escrita ou táboa de indicadores), mínimo de consecución observable e peso orientativo cando aplique.
- **Metodoloxía:** concretización metodolóxica e materiais/recursos.
- **Avaliación:** inicial non cualificadora; cualificación/valoración e recuperación; pendentes só nas etapas aplicables; acreditación só nas materias de Bacharelato afectadas.
- **Transversal:** vincula elementos ás UDs e inclúe contribución ao Plan Lector achegado ou unha proposta xeral identificada como tal; relación de actividades complementarias.
- **Práctica docente:** indicadores de logro e procedemento/periodicidade de seguimento e mellora.

As combinacións de áreas/materias, apartados aplicables, supervisión e límites dependen da etapa, do curso e da configuración concreta. Non inventes topes de caracteres nin equivalencias curriculares.

### Calidade pedagóxica da avaliación

Segundo o manual de programacións, §3.3 (pp. 31-33), os mínimos parten do CA e dos contidos e describen a aprendizaxe imprescindible con precisión. Evita mínimos como «obter un 5», «acertar o 50 %» ou «superar o criterio»: non describen a aprendizaxe. Un mesmo instrumento pode recoller evidencias de varios CA; seleccionar un tipo por CA non obriga a crear unha proba por criterio.

Os pesos dos CA son orientativos na planificación. A regra efectiva de cualificación, recuperación e tratamento das evidencias debe explicarse no apartado 5.2 e ser coherente cos acordos do centro. Non deduzas automaticamente unha fórmula de nota da táboa 3.3 nin asignes unha porcentaxe xenérica a comportamento, asistencia ou entrega de tarefas sen relación coa aprendizaxe curricular (manual, §5.2).

O manual de 2023 exclúe o apartado 5.3 das programacións das materias de 4º ESO e 2º Bacharelato por seren cursos finais. Isto refírese á materia/curso que se programa: non significa que o alumnado destes niveis non poida ter materias pendentes de cursos anteriores. Comproba a pantalla activa e describe a recuperación na programación da materia pendente correspondente.

### Coordinación de niveis e especialidades

O documento v2.3.0, preguntas frecuentes (pp. 38-40), mantén programacións independentes por nivel nas aulas mixtas. Pódense coordinar tarefas, recursos e temporalización, conservando os CA e contidos de cada nivel. En Infantil, a lingua estranxeira intégrase nos aspectos correspondentes de Comunicación e Representación da Realidade; non se inventa unha cuarta área. A colaboración de especialistas e o acceso como Profesor/a 2 dependen da configuración XADE do centro.

## Concreción curricular: 14 elementos

1. Adecuación dos obxectivos da etapa ao contexto do centro.
2. Contribución ás competencias clave.
3. Principios pedagóxicos e elementos transversais.
4. Criterios xerais sobre metodoloxía.
5. Criterios xerais sobre materiais e recursos.
6. Oferta educativa, ámbitos, itinerarios e optatividade.
7. Criterios para actividades complementarias.
8. Reforzo/recuperación de materias pendentes.
9. Reforzo personalizado por repetición.
10. Avaliación, promoción e titulación.
11. Matrículas de honra.
12. Criterios para elaborar e avaliar programacións.
13. Participación en proxectos, plans e programas.
14. Revisión, avaliación e modificación da concreción.

Os elementos 6, 8, 9 e 11 non aplican a todas as etapas. Usa esta matriz e omite os non aplicables, salvo petición expresa nun documento multietapa:

| Elemento | Infantil | Primaria | ESO | Bacharelato |
|---|---|---|---|---|
| 6. Oferta/itinerarios/optatividade | Non | Non | Si | Si |
| 8. Pendentes | Non | Non | Si | Si |
| 9. Repetición | Non | Si | Si | Non |
| 11. Matrículas de honra | Non | Non | Si | Si |

En Infantil, o elemento 3 céntrase nos criterios para incorporar elementos transversais. A concreción é única por centro e debe reflectir os acordos aprobados polo claustro; non inventes acordos institucionais.

## Calendario anual e integración de áreas

A programación didáctica é única por área/materia/ámbito e curso, independentemente do número de grupos. O manual tamén recolle a posibilidade de agrupar áreas/materias do mesmo nivel en ámbitos ou programacións integradas cando a normativa e, se procede, a autorización de Inspección o permitan. Non afirmes que a combinación está autorizada sen esa confirmación.

## Calendario

Para datas reais fan falta calendario escolar oficial do centro/curso, horario semanal, duración das sesións e UD ordenadas/duración prevista. A suma das sesións debe cadrar co calendario lectivo e coa planificación; marca vacacións, festivos e avaliacións. Sen calendario oficial, entrega só unha proposta por semanas e etiquétaa como estimación.

O control de sesións realizado é unha ferramenta local opcional. Non é un rexistro oficial nin se sincroniza con PROENS/XADE.